Z NOWYM ROKIEM CZAS NA CYFROWE PORZĄDKI

Nowy rok to dobry moment, żeby zrobić porządek w cyfrowym życiu — nie tylko u ciebie w domu, ale także w urzędach i instytucjach. Każde konto w sieci, każde hasło i każdy stary telefon to potencjalne ryzyko dla bezpieczeństwa. Statystyki pokazują, że Polacy coraz częściej korzystają z internetu — w 2025 r. 96,2 proc. gospodarstw domowych miało dostęp do sieci, a 85 proc. osób używa internetu codziennie lub prawie codziennie. To oznacza, że prawie każdy ma swoje cyfrowe ślady, które trzeba uporządkować.

Źródło: Designed by Freepik

W administracji publicznej postępuje digitalizacja, ale nie każda jednostka jest równie gotowa na nowe zagrożenia. Technologie takie jak sztuczna inteligencja są wciąż rzadziej stosowane, a wiele urzędów może lepiej zadbać o bezpieczeństwo swoich danych.

Poniżej kilka wskazówek, jak skutecznie zarządzać cyfrowym łupieżem w cyberprzestrzeni.

Przejrzyj konta i usługi

Najpierw spójrz na wszystkie konta, które masz w internecie — prywatne i służbowe. Jeśli zmieniałeś miejsce pracy możesz mieć nieaktualne profile służbowe:

• konto ePUAP, e-doręczenia, sprawozdawczość,
• dostęp do lokalnych systemów dziedzinowych,
• dostęp do centralnych / rządowych systemów dziedzinowych,

• profile w chmurze.

Wiele osób ma stare konta w sklepach online, portalach społecznościowych, forach czy aplikacjach, które dawno nie były używane. Jeśli ich nie potrzebujesz, usuń je. To tak jak wyrzucenie starych dokumentów z biurka — mniej bałaganu oznacza mniejsze ryzyko wycieku danych. Warto poświęcić chwilę na analizę skrzynki mailowej i przypomnienie sobie, gdzie się rejestrowaliśmy.

Uporządkuj hasła

Silne hasła to podstawa. Statystyki GUS pokazują, że większość Polaków używa internetu nie tylko do poczty i komunikatorów, ale też do bankowości i zakupów online. Jeśli w administrowaniu korzystasz z  jednego hasła do wielu serwisów, to ryzyko wzrasta.

Najprościej jest:

• zmienić stare hasła na unikalne dla każdej usługi,
• minimalna długość hasła to 12 znaków,
• używać mesendżera haseł do ich przechowywania,
• wprowadzić weryfikację dwuetapową tam, gdzie to możliwe.

To nie są trudne zmiany, a znacząco podnoszą bezpieczeństwo.

Sprawdź uprawnienia aplikacji i dane

Zarówno w urzędzie jak i na swoim smartfonie regularnie sprawdzaj, jakie uprawnienia mają zainstalowane aplikacje. Czy określona aplikacja potrzebuje:

• dostępu do mikrofonu, kamery,
• lokalizacji GPS,
• rejestru kontaktów,
• sms i połączeń,
• biblioteki multimediów.

Jeśli nie masz już potrzeby korzystania z którejś z aplikacji, usuń ją. W przypadku pozostałych, sprawdź czy naprawdę potrzebują wszystkich zgód, które kiedyś im dałeś. To jak sprawdzanie, komu dajesz klucze do biura — warto to robić regularnie. Warto zajrzeć do ustawień oznaczania na zdjęciach, widoczności postów oraz tego, kto może zobaczyć nasze dane kontaktowe.

Zadbaj o stare urządzenia

Często w urzędzie zalegają stare laptopy, telefony czy tablety, które ktoś kiedyś dostał i odłożył do szuflady. Zanim je wyrzucisz, sprzedasz lub oddasz, zrób trzy czynności:

• wykonaj kopię ważnych danych,
• wyzeruj dysk twardy,
• przywróć urządzenie do ustawień fabrycznych.

To nie tylko dobre nawyki — to minimalizacja ryzyka, że w urządzeniu zostaną dane urzędników albo mieszkańców. W praktyce widziałem przypadki, gdzie na starym sprzęcie znajdowały się kontakty i dokumenty z poprzednich lat. Tego typu „śmieci cyfrowe” łatwo mogą stać się problemem.

Kopie zapasowe to nie fanaberia

Kopie zapasowe danych to coś, co na początku roku warto zorganizować. GUS podaje, że większość osób używa internetu do pracy, poczty i bankowości — wszystkie te dane mogą być istotne w razie awarii sprzętu lub ataku hakerskiego.

Prosta zasada jest taka:

• miej co najmniej 3 kopie ważnych danych,
• przechowuj je na dwóch różnych nośnikach (np. dysk zewnętrzny i chmura),
• jedną kopię trzymaj w innej lokalizacji fizycznej,
• dostęp do kopii zabezpiecz silnym hasłem.

Regularnie testuj, czy kopie są aktualne i czy da się je odczytać. Często kopie zapasowe mają uszkodzone pliki.

Uświadamiaj innych i ucz się na bieżąco

Informatyzacja to nie tylko technologia, to też ludzie. Dane GUS pokazują, że jeszcze spora część społeczeństwa ma problemy z umiejętnościami cyfrowymi.

W urzędzie warto:

• organizować krótkie szkolenia dla pracowników,
• dzielić się prostymi zasadami bezpieczeństwa za pomocą portalu cbs.wokiss.pl,
• pomagać mieszkańcom w bezpiecznym korzystaniu z e-usług.

To podnosi kompetencje cyfrowe całej społeczności.

Cyberpostanowienia na nowy rok

Absolutnie proste i bardzo praktyczne:

• regularnie aktualizuj systemy operacyjne i oprogramowanie układowe na urządzeniach,
• wykonuj kopie zapasowe,
• ogranicz liczbę aplikacji i powiadomień,
• świadomie decyduj, jakie dane i komu udostępniasz.

Źródła:

• nask.pl; Cyfrowy reset na nowy rok,
• biznes.pap.pl; W 2024 r. 87,6 proc. Polaków regularnie korzysta z internetu – GUS,
• biznes.pap.pl; Dostęp do internetu w 2025 r. posiadało 96,2 proc. gospodarstw domowych – GUS,
• itreseller.pl; Sztuczna inteligencja w administracji jeszcze raczkuje – GUS.

AI ACT- Niniejszy tekst i/lub grafika zostały wygenerowane lub poprawione przy użyciu narzędzi SI, opracowany przez człowieka.

---