Czy umiesz rozpoznać oszustwa inwestycyjne?

Wszyscy na korytarzach rozmawiają o pasywnym dochodzie i inwestycjach w złoto, o zyskach i wizji emerytury na włoskim wybrzeżu morza śródziemnego. Może i ja zainwestuje oszczędności. Dzięki Internetowi inwestowanie jest dziś bardzo proste. Możesz kupować akcje, kryptowaluty czy metale szlachetne bez wychodzenia z domu. Tak duża dostępność oznacza ogromną przestrzeń dla oszustów. Przestępcy tworzą fałszywe platformy, udając znane firmy lub doradców finansowych. W swoich reklamach używają haseł typu „gwarantowany zysk”, „bonus tylko dziś” czy „zero ryzyka”, aby sprowokować natychmiastową reakcję. Wystarczy chwilowa presja emocji – jedno kliknięcie, żebyś mógł stracić oszczędności. Dlaczego oszuści celują w inwestorów takich jak ty?

Źródło: NASK, bezpiecznymiesiac.pl

Dane GUS pokazują, że w 2024 roku aż 86,1 % gospodarstw domowych w Polsce miało możliwość oszczędzania, przy czym 29 % robiło to regularnie, a 57,1 % nieregularnie.
Wartość oszczędności Polaków rośnie – według analiz, połowa ich aktywów finansowych to nadal gotówka lub depozyty. To pokazuje, że wielu z nas ma środki, które potencjalnie może inwestować – a tym samym stać się celem oszustów. Z drugiej strony CSIRT KNF w raporcie za 2024 rok zgłosił i zidentyfikował około 45–51 tys. domen związanych z fałszywymi ofertami inwestycyjnymi. Wiedza i ostrożność mogą ochronić twoje oszczędności.

Podstawowym sposobem ochrony jest edukacja. Jeśli zrozumiesz, jak działa rynek inwestycyjny, trudniej będzie ci dać się oszukać. Zanim zainwestujesz, zadaj sobie pytania:

• Czy naprawdę rozumiesz, w co chcesz zainwestować?
• Czy akceptujesz możliwość strat?
• Czy wiesz, na czym dokładnie polega ta inwestycja?

Warto też śledzić oficjalne komunikaty – np. Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) czy Narodowego Banku Polskiego (NBP) – które regularnie ostrzegają przed nieuczciwymi podmiotami.

Zanim klikniesz: sprawdzaj firmę i warunki

Nie działaj pochopnie. Gdy pojawia się inwestycyjna oferta:

• Sprawdź, czy firma jest legalna i posiada licencję.
• Przejrzyj regulamin: skąd pochodzi firma, jakie są prowizje, w jaki sposób wypłacasz środki. Zwróć uwagę na zapisy o właściwości sądu.
• Unikaj ofert typu „oferta ważna tylko dzisiaj”, „pewny zysk bez ryzyka” – to typowe sztuczki manipulacyjne.
• Sprawdź opinie w różnych miejscach w sieci. Zwróć uwagę, czy recenzje są powtarzalne – identyczne komentarze mogą być fałszywe.

Zachowaj czujność w bankowości i transakcjach

Podczas przelewania pieniędzy:

• Czytaj uważnie powiadomienia z banku – kwota i odbiorca muszą być dokładnie takie, jak zamierzałeś.
• Zanim zatwierdzisz przelew, sprawdź dane konta odbiorcy. Jeśli bank ostrzega, że to może być rachunek oszustów, przerwij działanie i skontaktuj się z bankiem.
• Nigdy nie podawaj loginów, haseł ani skanów dokumentów obcym osobom.
• Nie pozwalaj nikomu instalować na twoim komputerze programów do sterowania zdalnego – takich jak AnyDesk czy TeamViewer – zwłaszcza gdy propozycja pochodzi od „doradcy inwestycyjnego”.

Uważaj na deepfake i manipulację z pomocą AI

Coraz częściej oszuści używają sztucznej inteligencji, by tworzyć realistyczne wideo lub nagrania głosowe. Mogą się podszywać pod znane osoby, celebrytów lub twój znajomy głos.
Kilka sygnałów ostrzegawczych:

• Nagrania z obietnicą „pewnych zysków bez ryzyka”.
• Nagranie pochodzi z nieznanego źródła, nie z oficjalnego kanału.
• Błędy językowe w mowie – np. ktoś mówiący w żeńskiej formie, a wygląda jak mężczyzna.

Co zrobić, jeśli coś pójdzie nie tak

Jeśli podejrzewasz oszustwo:

• Skontaktuj się natychmiast z bankiem – poproś o zablokowanie przelewów.
• Zbieraj dowody: wiadomości, potwierdzenia przelewów, numery telefonów.
• Zgłoś sprawę na policję i do CERT Polska.
• Pamiętaj, że odzyskanie pieniędzy jest trudne. Przestępcy często projektują oszustwo tak, by przerzucić winę na ofiarę – jeśli sam zatwierdziłeś przelew, bank niekoniecznie zwróci Ci straty.

Ryzyko jest realne – nie ignoruj go

Wysokie zyski oznaczają wysokie ryzyko. Jeśli oferta brzmi zbyt dobrze, by była prawdziwa – prawdopodobnie jest oszustwem. Czasami lepiej zweryfikować dwa razy, niż ponieść przykre konsekwencje. Rozsądek i spokój powinny przewyższać chęć szybkiego zarobku.

Źródła:

• bezpiecznymiesiac.pl; Jak się chronić przed oszustwami inwestycyjnymi?

• biznes.pap.pl; 86,1 proc. gospodarstw domowych w Polsce miało możliwość oszczędzania, 29 proc. robiło to regularnie - GUS
• money.pl; Udane łowy oszustów. Polacy stracili co najmniej 300 mln zł m.in. przez fałszywe reklamy na Facebooku